Vrouwen in België bezorgd over borstkanker, slechts 4 op de 10 kennen de symptomen

Een nieuwe iVOX-enquête in opdracht van Novartis, en in samenwerking met Pink Ribbon, bij 1.200 vrouwen in België onthult een opvallende paradox: vrouwen zijn zeer bezorgd en borstkanker is sterk aanwezig in hun omgeving, maar ze kennen zelf de symptomen onvoldoende. Daarnaast onderschatten bepaalde subgroepen, zoals jongere en oudere vrouwen, het risico en voelen zich minder goed geïnformeerd. Bovendien zijn er hardnekkige misvattingen en is correcte en betrouwbare informatie essentieel. De Wander Boobs-activatiecampagne met twee unieke, hyperrealistische educatieve borstmodellen, loopt daarom voor het tweede jaar op rij om met praktische informatie aan deze behoefte tegemoet te komen.

Diegem, 17 september 2026 – Borstkanker laat weinig vrouwen in België onberoerd. Uit de online enquête die in de zomer van 2026 werd uitgevoerd², blijkt dat meer dan 7 op de 10 vrouwen iemand kennen die borstkanker heeft of heeft gehad. Voor bijna 6 op de 10 vrouwen gaat het zelfs om een familielid. Die nabijheid weerspiegelt zich ook in hun bezorgdheden: bijna 8 op de 10 vrouwen maken zich minstens af en toe zorgen om zelf borstkanker te ontwikkelen. ​

Te weinig kennis van de symptomen

Toch leidt die bezorgdheid niet automatisch tot een goede kennis van de signalen waarop vrouwen kunnen letten. Hoewel bijna 8 op de 10 vrouwen aangeven vertrouwd te zijn met hoe hun borsten er normaal uitzien en aanvoelen én hier actief aandacht aan besteden, zegt slechts 39% de symptomen van borstkanker te kennen. Bijna twee derde van de vrouwen kent de symptomen onvoldoende of twijfelt hierover. Vooral jongere vrouwen blijken kwetsbaar: slechts één op vier vrouwen tussen 18 en 39 jaar geven aan de symptomen te kennen tegenover 51% van de 50-69-jarigen. Daarnaast voert minder dan een derde van de vrouwen regelmatig een zelfonderzoek uit. ​

“De resultaten van deze nieuwe bevraging tonen aan dat borstkanker sterk aanwezig is in het leven van vrouwen, maar dat er nog een belangrijke kloof bestaat tussen bezorgdheid en kennis. Je borsten leren kennen, weten hoe je een verandering kunt herkennen en een arts raadplegen bij twijfel zijn eenvoudige handelingen, maar ze maken nog te weinig deel uit van het dagelijkse leven”, legt Dr. Christel Fontaine, medisch oncologe gespecialiseerd in borstkankerpathologie aan het UZ Brussel, en bestuurslid van de BSMO uit.

Zorgverleners zijn de sleutel tot borstbewustzijn ​

In een tijd waarin gezondheidsinformatie slechts één zoekopdracht verwijderd is, blijft de zorgprofessional een cruciale bron van advies en vertrouwen. Bij een onbekend symptoom zou 66% van de vrouwen eerst contact opnemen met de huisarts, terwijl 28% zich rechtstreeks tot een gynaecoloog zou wenden. Die voorkeur verschilt bijkomend naargelang de regio en achtergrond. Zo kiezen vrouwen in Brussel (42%) en Wallonië (40%) aanzienlijk vaker voor de gynaecoloog dan vrouwen in Vlaanderen (20%). Ook bij vrouwen met een niet-Belgische achtergrond ligt dat aandeel hoger (34%). ​

Ook voor informatie over gezondheid blijft de huisarts de belangrijkste vertrouwenspersoon: 72% van de vrouwen noemt de huisarts als belangrijkste informatiekanaal voor gezondheid, gevolgd door de specialist (49%). Digitale informatiebronnen zijn ook belangrijk, zo zoekt 29% van de vrouwen informatie via zoekmachines zoals Google. Bij de 18- tot 39-jarigen raadpleegt zelfs 40% eerst het internet, evenveel als het aandeel dat zich eerst tot de huisarts zou wenden. Ook AI-tools worden gebruikt: 14% van de vrouwen gebruikt ze al om gezondheidsinformatie op te zoeken, bij jongere vrouwen stijgt dit tot 20%. ​

Er zijn daarnaast ook duidelijke verschillen tussen de bevolkingsgroepen in het gebruik van sociale media als informatiebron. Zo gebruikt 22% van de vrouwen met een niet-Belgische achtergrond sociale media om informatie over gezondheid te zoeken, tegenover 10% van de vrouwen met een Belgische achtergrond. Binnen deze eerste groep is TikTok bijzonder populair: 50% gebruikt het platform hiervoor, tegenover 16% van de vrouwen met een Belgische achtergrond. Deze verschillen benadrukken het belang van informatie- en sensibiliseringscampagnes die aansluiten bij de specifieke kenmerken en mediagewoonten van verschillende doelgroepen.

Nochtans geeft een kwart (26%) van de vrouwen aan niet te weten waar ze betrouwbare informatie kunnen vinden. Dat gebrek aan informatie is vooral groot bij de jongere vrouwen (18-39: 41%; tegenover 50-69: 26% en 70+: 9%). ​

“De huisarts speelt een sleutelrol, niet alleen om vrouwen naar screening door te verwijzen, maar ook om vragen te beantwoorden, misvattingen te corrigeren en hen aan de juiste reflexen te herinneren. Het doel is niet om onnodig ongerust te maken, maar om vrouwen betrouwbare handvaten te geven: hun lichaam kennen, weten wanneer ze een arts moeten raadplegen en niet alleen blijven in geval van twijfel”, benadrukt dokter Marleen Finoulst, hoofdredactrice van het Kenniscentrum Borstkanker van Pink Ribbon.

Hardnekkige misvattingen naast groeiend bewustzijn ​

Het toenemende gebruik van digitale kanalen onderstreept het belang van een sterke band met zorgprofessionals, onder meer om te voorkomen dat misvattingen blijven bestaan. Zo noemt immers 11% van de vrouwen het gebruik van deodorant als risicofactor voor borstkanker, 10% een klap of trauma ter hoogte van de borst, 10% borstimplantaten en 4% het dragen van een beha met beugels. Van de vrouwen die denken dat ze hun risico zelf kunnen verlagen, denkt bijna 1 op 5 dat ze zichzelf beschermen door geen deodorant te gebruiken, en 1 op 10 door geen beha met beugels te dragen. Bij vrouwen met een niet-Belgische achtergrond verdubbelen deze percentages zelfs.

Tegelijk worden een aantal bewezen risicofactoren beter herkend. 72% van de vrouwen noemt familiale of genetische aanleg als een belangrijke risicofactor voor borstkanker. Meer dan een derde vermeldt roken en bijna een kwart alcohol als risicofactor. De respondenten brengen eveneens het risico in verband met bepaalde levensstijlfactoren: 22% noemt stress als een van de belangrijkste vermeende risicofactoren, een percentage dat hoger ligt in Wallonië en Brussel.

De enquête bevestigt bovendien de belangrijke rol van zorgprofessionals in bewustwording en preventie. Meer dan de helft van de vrouwen - 55% - zegt dat een aanbeveling van een arts of andere zorgprofessional hen zou overtuigen om zich te laten onderzoeken. Bezorgdheden over straling (21%) of pijn (16%) blijken vandaag nog steeds belangrijke drempels om een mammografie te laten uitvoeren bij vrouwen die uitgenodigd worden voor het borstkankerbevolkingsonderzoek. ​

Sensibiliseringscampagnes bereiken nog niet alle vrouwen

Hoewel borstkanker veel vrouwen rechtstreeks of onrechtstreeks raakt, herkennen lang niet alle vrouwen zich in de huidige sensibiliseringscampagnes. Slechts iets meer dan de helft (53%) zegt zich aangesproken te voelen door bestaande campagnes. Het verschil is vooral opvallend naargelang de leeftijd. Campagnes vinden vooral weerklank bij vrouwen die al in aanmerking komen voor het borstkankerbevolkingsonderzoek: zo voelt 71% van de vrouwen tussen 50 en 69 jaar zich aangesproken, tegenover slechts 31% van de vrouwen tussen 18 en 39 jaar. Ook bij vrouwen van 70 jaar en ouder ligt dit aandeel met 63,2% aanzienlijk hoger dan bij de jongste leeftijdsgroep. Dat is opmerkelijk, want één op de drie borstkankerdiagnoses wordt vastgesteld bij vrouwen van 70 jaar en ouder1.

1 op de 5 respondenten vindt de sensibiliseringscampagnes niet relevant voor de eigen situatie en eveneens 20% heeft niet het gevoel dat de boodschap voor hen is bedoeld. Opvallend is daarbij ook dat een aanzienlijk deel van de vrouwen tussen 18 en 39 jaar (39,5%) en van 70 jaar en ouder (38,7%) van mening is dat een onderzoek buiten het borstkankerbevolkingsonderzoek geen nut heeft wanneer ze geen symptomen ervaren.

Om meer vrouwen te bereiken met deze campagnes, vragen vrouwen in de eerste plaats om meer praktische informatie (43%) en wil 30% meer communicatie via zorgverleners.

Vrouwen met een niet-Belgische achtergrond willen zich beter vertegenwoordigd zien

De enquête, waaraan naast 1.000 Belgische vrouwen ook 200 vrouwen met een niet-Belgische achtergrond deelnamen, brengt specifieke verwachtingen van deze laatste groep aan het licht. Zij vragen vaker om meer diversiteit in campagnes: 20% van hen wil meer diversiteit in de profielen die worden afgebeeld, tegenover 7% van de vrouwen met een Belgische achtergrond. Daarnaast vragen zij vaker om kortere en duidelijkere boodschappen, meer praktische informatie en een betere vertegenwoordiging van vrouwen met een niet-Belgische achtergrond.

“Hoewel sensibilisering en informatie moet vertrekken van boodschappen die relevant zijn voor de hele bevolking, is het belangrijk om de communicatie af te stemmen op de verschillende doelgroepen. Jongere en oudere vrouwen, maar ook vrouwen met verschillende achtergronden, voelen zich immers niet altijd op dezelfde manier aangesproken door dezelfde taal of communicatiekanalen. Om echt doeltreffend te zijn, moet een campagne daarom duidelijk, praktisch en herkenbaar zijn voor de verschillende groepen die ze wil bereiken.”, stelt Juliette Berguet, medeoprichtster en bestuurder van de vzw Baob Brussels.

Unieke borstmodellen voor betere kennis van alarmsignalen

De ‘Wander Boobs’-campagne op initiatief van Novartis en Pink Ribbon ging in de zomer van 2025 van start. Twee unieke, hyperrealistische educatieve borstmodellen die speciaal ontwikkeld werden om eruit te zien én aan te voelen als de huid van een vrouw tussen de 60 en 70 jaar, bevatten 8 van de 9 belangrijkste alarmsignalen van borstkanker en maken een mogelijk risico zo tastbaar en herkenbaar. ​

De borstmodellen zullen ook dit jaar rondreizen en gebruikt worden in ziekenhuizen, gezondheidsinstellingen en andere relevante organisaties om zoveel mogelijk vrouwen aan te moedigen om aandacht te besteden aan hun borstgezondheid. ​

De campagne wil sensibilisering zo vertalen naar een concrete actie. Want hoewel borstkanker algemeen bekend is, toont de enquête aan dat informatie nog te vaak theoretisch, ongelijk verdeeld of onvoldoende afgestemd is op de concrete behoeften van vrouwen. ​

“We stellen vast dat vrouwen van alle leeftijden behoefte hebben aan duidelijke en betrouwbare informatie. Bovendien staat op borstgezondheid geen leeftijd en kan vroegtijdige opsporing van levensbelang zijn,” zegt Gina Volkaert, woordvoerder bij Novartis in België en Luxemburg. “Met de Wander Boobs-activatiecampagne willen we het belang van borstbewustzijn benadrukken. De rondreizende borstmodellen zijn een waardevol hulpmiddel om vrouwen alarmsignalen beter en vooral tijdig te laten herkennen. We willen hen daarmee aanmoedigen om zelf het gesprek aan te gaan met een arts over hun (borst)gezondheid.” ​

Over de enquête

Online enquête uitgevoerd door onderzoeksbureau iVOX in opdracht van Novartis tussen 3 augustus 2026 en 18 augustus 2026 bij 1.200 Belgische vrouwen, representatief naar taal, leeftijd en opleidingsniveau. De maximale foutenmarge voor 1.200 Belgische vrouwen bedraagt 2,74%.

Over Wander Boobs

Voor meer informatie over de campagne of het reserveren van een borstmodel: www.wanderboobs.be.

FA-11788458 – 14 september 2026

Bronnen:

[1] Belgian Journal of Medical Oncology, “Incidence of breast cancer subtypes in Belgium: a population-based study”.

[2] Ivox marktonderzoek in opdracht van Novartis in samenwerking met – ref: BE2607221760, resultaten op aanvraag.